Archiwum Państwowe w Szczecinie

Witamy na stronie Archiwum Państwowego w Szczecinie

Zapraszamy do zapoznania się z naszą instytucją i zbiorami

czytaj więcej

Archiwum Państwowe w Szczecinie

Szkoły morskie w Szczecinie (1947–1958) – część druga

Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów 1950–1954

W budynku przy ul. Piastów 19 oprócz Państwowej Szkoły Morskiej i Technikum Morskiego Nawigacyjnego prowadziły działalność jeszcze dwie szkoły związane z gospodarką wodną. Powstanie ich było spowodowane brakiem pracowników usług portowych i przemysłu portowego średniego szczebla. Jedną ze szkół było Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów (TEŻiP). Pod tą nazwą zgodnie z zarządzeniem ministra żeglugi działało od 1 sierpnia 1951 r., wcześniej nosiło nazwę Państwowe Liceum Administracji i Portów[1]. Pierwszym dyrektorem TEŻiP był delegowany z Gdańska Zygmunt Kalinowski, a potem przez rok jego obowiązki sprawował Jacek Nieżychowski. Od połowy listopada 1951 r. do końca sierpnia 1954 r. (do końca istnienia szkoły) funkcję dyrektora pełnił Kazimierz Machaj.

Il. 1–4. Budynek przy ul. Piastów 19. Fot. ib (2021).

 

Szkoła podlegała Państwowemu Centrum Wychowania Morskiego (PCWM) w Gdyni, które było instytucją sprawującą kierownictwo pedagogiczne i administracyjne nad szkołami morskimi różnych typów i stopni. W 1951 r. w ramach ogólnopolskiej reformy szkolnictwa zawodowego PCWM zostało zlikwidowane. Technikum natomiast znalazło się bezpośrednio w gestii Ministerstwa Żeglugi i przeszło pod ogólny nadzór Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego w Warszawie.

TEŻiP miało dwuletni okres nauczania i prowadziło klasy dla młodzieży i dorosłych pracujących zawodowo. Jego zadaniem było kształcenie kadr dla eksploatacji żeglugi i portów. Oprócz przedmiotów ogólnokształcących wykładano przedmioty zawodowe między innymi: taryfoznawstwo, technika spedycji portowej, technika obsługi portów, nauka o portach. W ramach praktyki zawodowej uczniowie pracowali w Zarządzie Portu Szczecin, gdzie poznawali technikę pracy portowej, zarówno umysłowej, jak i fizycznej, obieg dokumentów przewozowych morskich, itp. Ta praktyczna nauka zawodu trwała początkowo 15 dni w roku, w późniejszym czasie została przedłużona do miesiąca.

Uczniowie technikum mieli zapewnione wyżywienie i umundurowanie oraz korzystali z bezpłatnego internatu. Mieścił się w pobliżu szkoły i był przepełniony – w 1952 r. było w nim 123 uczniów w 12 pokojach. Podobnie było w szkole, która obliczona była pierwotnie na 200 uczniów, jednak uczyło się w niej aż czterokrotnie więcej osób.

Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów miało do swojej dyspozycji jedno skrzydło gmachu, dysponowało 5 salami wykładowymi, pokojami: nauczycielskim i wychowawców, świetlicą, gabinetem dyrektora i kilkoma małymi pomieszczeniami. Salę gimnastyczną, stołówkę i boisko sportowe używano wspólnie z Technikum Morskim Nawigacyjnym.

Od 1 września 1953 r. zgodnie z decyzją Kolegium Ministerstwa Żeglugi technikum prowadziło system nauczania w systemie czteroletnim. Absolwent po ukończeniu kursu teoretycznego i odbyciu przepisowej praktyki miał uzyskać tytuł technika eksploatacji portów i floty morskiej. Mógł pracować na stanowiskach wymagających średniego wykształcenia w służbach eksploatacyjnych i technicznych przedsiębiorstw portowych i żeglugowych, w szczególności w zakresie działalności bezpośrednio związanych z pracami przeładunkowymi i obsługą statków w porcie.

Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów w Szczecinie ukończyło około 300 absolwentów. Do szkoły uczęszczali nie tylko Polacy, ale również jej uczniami byli obcokrajowcy – dwóch Albańczyków i pięciu Koreańczyków z Korei Północnej.

 

Il. 5. Skan - wykaz klasyfikacji uczniów z Albanii, TEŻiP w Szczecinie, sygn. 41.

 

Il. 6. Skan – wykaz klasyfikacji uczniów z Korei Północnej, TEŻiP w Szczecinie, sygn. 41.

 

Dyrekcja szkoły starała się stworzyć warunki, w których pobieranie nauki byłoby dla nich łatwiejsze. Organizowano dodatkowe lekcje języka polskiego oraz dbano o ich zdrowie. Ze względu na zmianę klimatu obawiano się chorób płuc i zapalenia stawów. Lekarz szkolny miał mieć szczególny wzgląd na zagranicznych uczniów. W celu uodpornienia organizmu zalecano picie mleka, przed czym wzbraniali się Koreańczycy. Najprawdopodobniej z powodu nietolerancji laktozy u większości Azjatów. Według akt szkoły Koreańczycy byli wyjątkowo pilnymi i zdyscyplinowanymi uczniami, pomimo dużych trudności pobierania nauki w języku polskim.

 

Il. 7. Pen Hen Gun.

 

Il. 8. Coj Han Du.

 

Il. 9. Kim Zen Czer.

 

Il. 10. Pak Ho Zun.

 

Koniec roku szkolnego 1953/54 był rokiem likwidacji Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów w Szczecinie. Z powodu braku perspektyw rozwojowych szkoły z dniem 31 sierpnia 1954 r. zakończyło działalność, a uczniowie, którzy nie ukończyli nauki zostali skierowani do Technikum Dróg Wodnych (TDW) w Szczecinie.

 

Technikum Dróg Wodnych 1953-1958

Niedobór kadr średniego szczebla w gospodarce wodnej spowodował, iż w dniu 1 września 1953 r. budynek przy ul. Piastów 19 stał się siedzibą, wspomnianej już, jeszcze jednej szkoły. Do działających w tym okresie Technikum Nawigacyjno-Morskiego oraz Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów dołączyło Technikum Dróg Wodnych. Szkoła powstała w wyniku podzielenia istniejącego od 1950 r. Technikum Dróg Wodnych w Koźlu[2] o dwóch wydziałach: Wydział Kadłubów Statków Rzecznych i Wydział Dróg Wodnych na dwie placówki: Technikum Stoczni Rzecznych w Koźlu[3] i Technikum Dróg Wodnych w Szczecinie.

Pierwszym dyrektorem szkoły został Adam Forem, a w kolejnych latach funkcję tę pełnili: Kazimierz Gromniak i Jerzy Orliński.

Technikum miało czteroletni okres nauczania. Jego zadaniem było kształcenie przyszłych marynarzy żeglugi śródlądowej. Tak jak w pozostałych szkołach morskich uczniowie otrzymywali wyżywienie i umundurowanie oraz mieszkali w internacie. Nauka i utrzymanie było bezpłatne. W szkole oprócz nauczania przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych prowadzono również zajęcia pozalekcyjne. Uczniowie uczestniczyli w zajęciach zespołów: chóralny, orkiestralny, recytatorski, redakcyjno-czytelniczy, estradowy i taneczny oraz w kółkach naukowych: polonistów, matematyków i fizyków. W szkole działał również Wydział Zaoczny, który organizował kursy techników dróg wodnych dla chcących podnosić swoje kwalifikacje pracowników gospodarki morskiej.

W 1958 r. podjęto decyzję o zakończeniu działalności szkoły z końcem roku szkolnego 1957/58. Do Technikum Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu skierowano młodzież z klas trzecich i czwartych, która nie zakończyła jeszcze procesu kształcenia w Technikum Dróg Wodnych w Szczecinie.

Likwidacja TDW kończy pierwszy etap stworzenia w Szczecinie ośrodka szkolnictwa morskiego.

 

Bibliografia

Źródła archiwalne:

Archiwum Państwowe w Szczecinie, Technikum Eksploatacji Żeglugi i Portów w Szczecinie

Archiwum Państwowe w Szczecinie, Technikum Dróg Wodnych w Szczecinie

 

Literatura:

Techman R., Pierwsze szkoły morskie, Szkolnictwo morskie Szczecina w latach 1947–1992, wyd. WSM, Szczecin 1997.

 

Strony internetowe:

https://n.zegluga.edu.pl/

http://tzs.edu.pl/historia/

www.wikipedia.pl

https://koszur.net/index.php/kapitan-kapitanow-2/

 

Oprac. Anna Kandybowicz



[1] Państwowe Liceum Administracji i Portów w Szczecinie działało od 1 września 1950 r.

[2] W Koźlu mieści się jeden z największych w Polsce portów rzecznych.

[3] Szkoła nadal istnieje pod nazwą Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej im. Bohaterów Westerplatte w Kędzierzynie-Koźlu.

 

Data publikacji 12 lipca 2021