Archiwum Państwowe w Szczecinie

Dzień Darczyńcy 2025 - spuścizny polskich Tatarów

Jak co roku, na początku grudnia Archiwa Państwowe w całej Polsce obchodzą Dzień Darczyńcy, podczas którego honorują i składają podziękowania osobom, które przekazały rodzinne dokumenty oraz prywatne zbiory do narodowego zasobu archiwalnego.

Podczas tegorocznych obchodów Dnia Darczyńcy 5 grudnia 2025 r. gośćmi honorowymi Archiwum Państwowego w Szczecinie byli:

dr Aleksander Miśkiewicz, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, wieloletni przewodniczący zrzeszającej polskich Tatarów Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Szczecinie i Gorzowie Wielkopolskim, badacz i autor książek z zakresu historii Tatarów i Kresów Wschodnich;
Halina i Romuald Lebiedź, polscy Tatarzy zamieszkali w Szczecinie.

Przebieg wydarzenia

Naszych gości-darczyńców przywitał dyrektor Archiwum dr hab. Krzysztof Kowalczyk, który podkreślił obecność i rolę Tatarów w ciągu stuleci dziejów Polski. Następnie Małgorzata Duras, kierownik Oddziału V – Popularyzacji zasobu, przedstawiła życiorysy darczyńców oraz historię społeczności tatarskiej na Pomorzu Zachodnim, przybyłej tu po zakończeniu II wojny światowej z Kresów wschodnich, będących ich matecznikiem (czego pozostałością jest społeczność tatarska Podlasia).

Następnie głos zabrał dr Aleksander Miśkiewicz, który podzielił się swymi wspomnieniami i anegdotami z życia tatarskiej społeczności Podlasia, Gorzowa Wielkopolskiego i Szczecina. Z kolei Halina Lebiedź opowiedziała o swych motywach przekazania rodzinnej spuścizny do narodowego zasobu archiwalnego.

Pamiątki rodzinne

To właśnie dzięki uprzejmości Państwa Lebiedziów, do zasobu Archiwum Państwowego w Szczecinie trafiły ich osobiste pamiątki oraz ich przodków, a pośród nich dokumenty repatriacyjne, fotografie rodzinne, dokumentacja pracy zawodowej, przede wszystkim zaś unikatowe pamiątki religijne charakterystyczne dla muzułmańskiej społeczności tatarskiej: rękopiśmienne i drukowane Korany, chamaiły (modlitewniki) tatarskie, muhiry (specyficzne dla kultury polskich i litewskich Tatarów plansze i tkaniny przedstawiające treści religijne), amulety pogrzebowe i ochronne, medaliki, suforka (książeczka do nauki języka arabskiego), a także biografie i publikacje tatarskie, kalendarze, czasopisma.

Dr Aleksander Miśkiewicz przekazał natomiast do naszego zasobu zbiory rodzinne rodziny Miśkiewiczów, dotyczące przede wszystkim życia i działalności swego ojca – Ibrahima Miśkiewicza, pierwszego i wieloletniego przewodniczącego Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Szczecinie. Przypomnijmy, że w 2006 r. dr Aleksander Miśkiewicz przekazał już dokumenty Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Szczecinie. Zespół liczy 20 jednostek archiwalnych z lat 1969-1986.

Wydarzeniu towarzyszyła prezentacja multimedialna wybranych materiałów związanych z Muzułmańską Gminą Wyznaniową w Szczecinie oraz wystawa przedstawiająca część zbiorów rodzinnych Państwa Lebiedziów.

Na zakończenie nasi Darczyńcy zostali uhonorowani przez dyrektora dr. hab. Krzysztofa Kowalczyka statuetkami Przyjaciela Archiwum Państwowego w Szczecinie, a także otrzymali pamiątkowe dyplomy.